Je weet dat je moet loslaten. Waarom lukt het dan niet?

3 Stappen waarmee je als hulpverlener eindelijk leert je grenzen te bewaken zonder schuldgevoel

Je voelt diep van binnen: het is te veel. Je bent emotioneel, je voelt je een wrak. Deze begeleiding vraagt het uiterste van jou. Jij denkt maar één ding: ‘doorgaan’. Jij moet het wel doen, het is jouw job, jouw missie, jouw verantwoordelijkheid.

Herkenbaar?

Een leefgroepbegeleidster blijft altijd langer wanneer er een crisis in de groep is. Zeker wanneer het haar aandachtsjongere is die de crisis veroorzaakt. Ook al is haar shift gedaan. Ook al is haar aanwezigheid niet helpend voor de situatie. Ook al zeggen haar collega’s: ‘Je shift is gedaan, ga naar huis, we regelen het wel’. Als ik doorga, dan laat ik mijn collega’s met deze crisis achter. Dus ze vertrekt niet tot het rustig is.

Een contextbegeleidster krijgt tal van telefoons van een ouder en tal van berichten: in de 50 nieuwe smsjes na een weekend, 10 gemiste oproepen. Ze is op zondag bang om maandagochtend haar werkGSM aan te zetten. Dat zit al in haar hoofd bij het avondeten met haar gezin. Maar als zij deze begeleiding zou doorgeven aan iemand anders, dan moet een collega dit doorstaan, denkt ze. Dus ze houdt het vol.

Een ocmw-medewerker begeleidt iemand die over haar grenzen gaat. Ze zit er emotioneel onder door. ‘Ik moet het blijven doen’, denkt ze. ‘Mijn collega’s wens ik dit niet toe’, denkt ze. ‘Die cliënt kan er niet aan doen’, denkt ze. Ze houdt het jaren vol tot ze barst.

Jij bent zo begaan met jouw cliënten. Het blijft rondtollen in jouw hoofd. Je voelt met ze mee. Je vraagt je af hoe je ze nog beter kan helpen. Je hart gaat naar hen uit. Zelfs voor je gaat slapen voer je gesprekken opnieuw in je hoofd. Je partner vraagt je wel eens: ‘Waar zit jij met je hoofd?’ Zelfs in je vrije tijd neemt je werk veel van je gedachten en aandacht in. Het maakt je moe.

Loslaten, het is voor hulpverleners de moeilijkste opdracht

‘Ik weet dat ik meer mijn grenzen moet stellen’ is volgens mij één van de meest uitgesproken zinnen onder hulpverleners. Ze spreken elkaar er op aan als ze over hun grenzen laten gaan. Dikwijls is het een frustratie: ‘ik weet dat ik het moet doen, hier word ik er wéér aan herinnerd.’ Het lijkt je maar niet te lukken.  Ik zie dat het voor velen de moeilijkste te leren vaardigheid is. En ja, laten we even correct zijn: loslaten/grenzen stellen, het is een vaardigheid. Het is geen gave, het is ook geen magisch voorwerp of iets dat de ene wel heeft en voor de ander gewoon niet weggelegd is. Je kan het gewoon leren.

Je wéét het wel

Je weet meestal heel goed wanneer grenzen stellen het probleem is. Maar daarna blijft het stil. Het thema brengt zoveel teweeg dat je niet verder komt dan: ‘Ik kan dat niet goed.’ Of met een vleugje humor: ‘Ik ben daar echt slecht in.’

De vraag die ik bijna nooit hoor, is: ‘Hoe?’

Hoe doe je nu iets. waarvan je met je hele lijf voelt dat je het niet wil doen? Iets waarvan je denkt dat je anders tekortschiet als hulpverlener? Je voelt dat het langs alle kanten wringt met wie je bent.

Laat ik je hier het antwoord geven op de vraag die bijna nooit gesteld wordt.

Er is een reden waarom je geen grenzen stelt. Dat zijn simpelweg de redenen die je elke keer opnieuw herhaalt:

• ‘Als ik hier een grens aangeef, dan stel ik mijn collega teleur.’

• ‘Als ik hier nu stop, dan heb ik gefaald.’

• ‘Als ik hier nu niet meer verder over nadenken, dan trek ik het mij niet genoeg aan. Dan ben ik geen lief mens.’

• ‘Als ik dit nu niet doe, dan moet iemand anders dit oplossen en ik wil er niemand anders mee lastig vallen. Hoe erg is dat wel niet?’

 Stap 1: Stop met jezelf te overtuigen waarom het niet kan. Wat je aandacht geeft groeit. Hoe meer je dat uitspreekt, hoe meer aandacht dat krijgt. Jij laat er energie naartoe gaan van jezelf (iets uitspreken kost meer energie dan iets denken) en je laat er aandacht naartoe gaan van anderen.

Stap 2: Ontdek welke angst onder je verhaal zit. Door angst gaat je hoofd harder werken en komen er veel verhalen naar boven. Als je die verhalen voedt, dan voed je de angst die er bij hoort. Zo versterk je steeds dat patroon. Ga voor jezelf na waar je bang voor bent:

• Ben je bang om anderen teleur te stellen?

• Ben je bang omdat loslaten betekent dat je gefaald hebt?

• Ben je bang om iemand anders te kwetsen?

• Ben je bang om een moeilijke situatie door te schuiven naar iemand anders?

• ...

Dit zijn voorbeelden van de verhalen die we in ons hoofd hebben zitten over wat we voelen. Ze worden gepresenteerd alsof ze feiten zijn.

Het angstige gevoel heeft eigenlijk niets te maken met deze gedachten.

Ons hoofd kent alleen het verleden en hinkt altijd een stukje achterop met oude, meestal overdreven verhalen. Het is immers niet zo dat als jij nu een grens aangeeft dat dat per definitie betekent dat jij een slecht mens bent of gefaald hebt.

Je bent niet bang voor loslaten, je bent bang voor wie je zou worden.

Jouw hoofd maakt er dan van: ‘Als ik daar mee stop, dan herken ik mezelf niet meer.’ En precies daar ontstaat weerstand.

Maak het niet zo groot dat het jouw identiteit bepaalt.

Het is een vaardigheid, niet meer dan dat.

De echte angst gaat over angst voor iets nieuws. 

Een nieuwe richting, een nieuwe keuze. Hoe zou het zijn om je grenzen wel aan te geven? Stel dat je dat zou doen dan kom je in aanraking met nieuwe ongekende gevoelens en situaties. Want overspoeld worden, dat is voor jou normaal. Liefdevol omgaan met jezelf en je sterk voelen, dat kan voor jou nog een onbekend gevoel zijn.

Je bent veel sterker dan je gedachten.

Wat jij doet is een keuze die jij zelf kan maken. Stel dat iemand je zegt: ‘Als je nu je hand optilt, valt de hemel naar beneden’. Je gelooft dat niet, dus je steekt je hand gewoon op. Je gedachten verdienen soms evenveel wantrouwen.

Geef jezelf de kans om te ontdekken dat die gedachten niet de waarheid zijn over wie jij bent.

Maak het kleiner en kies er voor de controle terug te nemen. Oefen dit eerst op een rustig moment. Stel je de situatie voor die jou te veel wordt en spreek uit: ‘Neen, ik ga dat niet doen.’ Het zou best kunnen dat dat jou een heel raar gevoel geeft. Dat is die energie die plots een andere kant op gaat. Een nieuwe richting. Nu heb jij de controle, niet de gedachten in jouw hoofd. Die zijn er, maar die geef jij niet langer de controle.

De gekende route brengt jou wat je kent:

Vermoeidheid.

Overprikkeling.

Twijfel.

Angst.

Dit hou je niet vol. Het schuurt met jouw innerlijk verlangen naar rust en balans. Dat kost jou veel energie. Stop dus met het te rationaliseren. Luister naar de angst die er onder zit, en voel wat die angst doet met je lichaam.

Stap 3: Kies bewust voor een ander resultaat.

Vraag jezelf af: wat levert het mij op als ik wél naar mijn lichaam luister?

• Meer energie

• Meer plezier

• Meer contact met je gevoel waardoor je meer op je intuïtie kan vertrouwen en minder hard moet werken met je hoofd à weeral energiewinst

• Gezonder zijn want je hebt minder stress

• Meer aanwezig zijn in het hier en nu waardoor je meer geniet (dit is écht één die ik van cliënten vaak hoor! Ze ervaren dat ze vaker gewoon zijn, hier en nu. Ze zitten alles minder te overdenken en genieten meer van het leven. Dat geeft hen een voldaan gevoel.)

• ...

Maak het voor jezelf ook concreet. Wat zou er anders lopen als jij vaker naar jouw lichaam zou luisteren? Zou je dan minder lang praten met die ene persoon waarvan je voelt dat het gesprek al lang niets oplevert?

We laten los wat niet meer nodig is. Als we eraan blijven vasthouden, brengt het ons uit balans. Want stilstaan en blijven zoals het is, dat is nooit het resultaat. Er is altijd beweging. Of je gaat vooruit, of je blijft in dezelfde cirkels draaien die steeds kleiner worden. Kies bewust voor vooruit.

Denk je nu: 'Oh help, ik wil dit, ik moet dit, maar ik kan dit niet!' Als je motivatie voelt om er voor te gaan, dan mag je jezelf ook toestaan om het te doen met hulp. Hulp is er in allerlei vormen: spreek je collega’s aan of je coach op het werk. Praat erover met je partner of met je familie.

Wil je sneller en gerichter leren hoe jij jouw grenzen bewaakt zonder schuldgevoel? Dan begeleid ik je daar graag in. Meer informatie vind je op sannedesmet.be

Je kan een eerste gratis sessie inplannen via sannedesmetcoaching@gmail.com of via de website. Zo leer jij wat je nodig hebt om als hulpverlener stevig te staan.

Je hoeft niet harder te werken, je moet gewoon leren zorgen zonder jezelf te verliezen.